[:ru]
Традиция обивать входную дверь дерматином началась в середине 50-х годов прошлого столетия, и продолжалась до начала 90-х. Да и в современности можно встретить двери, покрытые дерматиновой обивкой, на которой красуется дизайн того времени – кнопочки, а между ними натянута металлическая проволока.
Советская привычка декорировать таким образом входные двери возникла вовсе не из-за тяги к прекрасному. В первую очередь граждане руководствовались практическими соображениями.
Шумоизоляция . На поверхность сначала клеили толстый слой поролона или промышленной ваты. Таким образом входная дверь становилось звуконепроницаемой, и защищала жильё от холода.
Сигаретный дым . Не секрет, что раньше в СССР разрешалось курить абсолютно везде. Те, кто не хотели дымить в квартире оборудовали себе курилки прямо на лестничной клетке. Покрытие защищало и от табачного дыма.
Запах из мусоропровода. Сейчас в большинстве высоток запретили строить мусоропровод, и жители района выбрасывают отходы в общие контейнера. Но ещё в конце 60-х мусоропровод в многоэтажках казалось облегчит быт граждан. Потом люди поняли, что это рассадник крыс, тараканов и вони. Обивка защищала от этих факторов.
Дерматин не являлся дефицитным товаром, и его продавали по низкой стоимости. Его цветовая гамма не отличалась разнообразием – производили в основном красный, черный и синий. Если для подкладки не удавалось достать кусок поролона, то вместо него могли использовать старые ватные одеяла. Работникам торговли удавалось приобрести роскошные лакированные покрытия. Такая дверь вызывала чувство восхищения и зависти.
Особым шиком считалось, если на двери натянуты ремешки из того же материала или металлические струны. В конце 70-х годов в продажу начали поступать дверные ручки в виде головы льва со специальной «стучалкой». Некоторые опасались делать дверь излишне броской, так как она могла стать приманкой для квартирных воров. Именно по внешнему виду входа в квартиру, представители криминальной среды определяли благосостояние хозяев.
[:uz]Old eshikni charm bilan qoplash an’anasi o’tgan asrning 50-yillari o’rtalarida boshlangan va 90-yillarning boshlarigacha davom etgan. Ha, va zamonaviy davrda siz charm qoplamalar bilan qoplangan eshiklarni topishingiz mumkin, ularda o’sha davr dizayni ko’rinadi – tugmalar va ular orasida metall sim tortilgan.
Sovetlarning kirish eshiklarini shu tarzda bezash odati go’zallikka intilish tufayli umuman paydo bo’lmagan. Fuqarolar, eng avvalo, amaliy mulohazalar asosida yo‘naltirildi.
Shovqin izolatsiyasi. Ko’pikli kauchuk yoki sanoat junning qalin qatlami birinchi navbatda yuzaga yopishtirilgan. Shunday qilib, old eshik ovoz o’tkazmaydigan bo’lib, uyni sovuqdan himoya qildi.
Sigaret tutuni. Hech kimga sir emaski, ilgari SSSRda hamma joyda chekishga ruxsat berilgan. Kvartirada chekishni istamaganlar zinapoyada chekish xonalari bilan jihozlangan. Qoplama tamaki tutunidan ham himoyalangan.
Axlat qutisidan hid. Endi aksariyat osmono’par binolarda axlat qutisini qurish taqiqlangan va bu hudud aholisi chiqindilarni umumiy konteynerlarga tashlashgan. Ammo 60-yillarning oxirlarida ko’p qavatli uylardagi chiqindi trubkasi fuqarolarning hayotini osonlashtirgandek edi. Keyin odamlar bu yer kalamushlar, hamamböcekler va badbo’y hidlar ko’payadigan joy ekanligini tushunishdi. Ushbu omillardan himoyalangan qoplama.
Teri tanqis tovar emas edi va u arzon narxda sotildi. Uning rang sxemasi xilma-xilligi bilan farq qilmadi – ular asosan qizil, qora va ko’k ranglarni ishlab chiqardilar. Agar astar uchun ko’pikli kauchuk bo’lagini olishning iloji bo’lmasa, uning o’rniga eski yostiqli adyollardan foydalanish mumkin edi. Savdo ishchilari hashamatli lak qoplamalarini sotib olishga muvaffaq bo’lishdi. Bunday eshik hayrat va hasad tuyg’usini uyg’otdi.
Eshiklarga bir xil materialdan yasalgan tasma yoki metall iplar cho’zilgan bo’lsa, bu ayniqsa ajoyib deb hisoblangan. 70-yillarning oxirida maxsus “taqillatish” bilan sherning boshi shaklidagi eshik tutqichlari sotila boshladi. Ba’zilar eshikni juda yorqin qilishdan qo’rqishdi, chunki u kvartira o’g’rilari uchun o’lja bo’lishi mumkin. Aynan kvartiraga kirish eshigining ko’rinishi bilan jinoiy muhit vakillari egalarining farovonligini aniqladilar.[:en]The tradition of upholstering the front door with leatherette began in the mid-50s of the last century, and continued until the early 90s. Yes, and in modern times, you can find doors covered with leatherette upholstery, on which the design of that time flaunts – buttons, and a metal wire is stretched between them.
The Soviet habit of decorating entrance doors in this way did not arise at all because of a craving for beauty. First of all, citizens were guided by practical considerations.
Noise isolation. A thick layer of foam rubber or industrial wool was first glued to the surface. Thus, the front door became soundproof, and protected the dwelling from the cold.
Cigarette smoke . It is no secret that earlier in the USSR it was allowed to smoke absolutely everywhere. Those who did not want to smoke in the apartment equipped smoking rooms right on the stairwell. The coating also protected from tobacco smoke.
Smell from the garbage disposal. Now in most skyscrapers it was forbidden to build a garbage chute, and residents of the area throw waste into common containers. But back in the late 60s, the garbage chute in high-rise buildings seemed to make life easier for citizens. Then people realized that it was a breeding ground for rats, cockroaches and stench. The upholstery protected from these factors.
Leatherette was not a scarce commodity, and it was sold at a low cost. Its color scheme did not differ in variety – they produced mainly red, black and blue. If it was not possible to get a piece of foam rubber for the lining, then old wadded blankets could be used instead. Trade workers managed to acquire luxurious lacquer finishes. Such a door evoked a feeling of admiration and envy.
It was considered especially chic if straps made of the same material or metal strings were stretched over the doors. In the late 70s, door handles in the form of a lion’s head with a special “knock” began to go on sale. Some were afraid to make the door too flashy, as it could become a bait for apartment thieves. It was by the appearance of the entrance to the apartment that representatives of the criminal environment determined the well-being of the owners.[:tj]Анъанаи пӯшонидани дари пеш бо чарм дар миёнаҳои солҳои 50-уми асри гузашта оғоз ёфта, то аввали солҳои 90-ум идома ёфт. Бале, ва дар замони муосир метавон дарҳои бо рӯйпӯши чармӣ пушондашударо пайдо кард, ки дар рӯи онҳо тарҳи он замон – тугмаҳо намоён шуда, байни онҳо сими металлӣ кашида шудааст.
Одати шӯравӣ, ки дарҳои даромадгоҳро ин тавр оро медоданд, аслан аз ҳаваси зебоӣ ба вуҷуд наомадааст. Пеш аз хама гражданинхоро мулохизахои амалй ба рохбарй гирифта.
Изолятсияи садо. Аввал ба руи он кабати гафси кафк ё пашми саноатй часпонда шуд. Хамин тавр, дари даромадгох садонок шуда, манзилро аз хунукй мухофизат мекард.
Дуди сигор. Пӯшида нест, ки қаблан дар СССР ба тамокукашӣ комилан дар ҳама ҷо иҷозат дода мешуд. Онҳое, ки намехостанд, ки дар хона тамокукашӣ кунанд, утоқҳои тамокукашӣ дар болои зинапоя муҷаҳҳаз шудаанд. Сарпӯш инчунин аз дуди тамоку муҳофизат карда шудааст.
Бӯи партовгоҳҳо. Ҳоло дар аксари биноҳои осмонбӯс сохтани партовгоҳ манъ буд ва сокинони ин маҳалла партовҳоро ба зарфҳои умумӣ мепартоянд. Аммо дар охири солҳои 60-ум, партовгоҳҳо дар биноҳои баландошёна ба назар чунин менамуд, ки зиндагии шаҳрвандонро осонтар мекард. Баъд одамон фахмиданд, ки ин чо барои каламушхо, тараканхо ва буи бадбуй макони парвариши каламушхо мебошад. Мебел аз ин омилҳо муҳофизат карда мешавад.
Чормағз моли камёфт набуда, бо арзиши кам фурӯхта мешуд. Схемаи рангҳои он дар гуногунӣ фарқ намекард – онҳо асосан сурх, сиёҳ ва кабуд истеҳсол мекарданд. Агар як пораи каучуки кафкро барои андова гирифтан имконнопазир бошад, он гох ба чои он курпахои кухнаи пустиро истифода бурдан мумкин буд. Коркунони савдо муяссар гардиданд, ки лакхои бохашамат ба даст оранд. Чунин даре хисси мафтуни ва хасадро бедор мекард.
Он махсусан зебо ҳисобида мешуд, агар тасмаҳои ҳамон мавод ё ресмонҳои металлӣ болои дарҳо дароз карда шаванд. Дар охири солҳои 70-ум дастаҳои дари дар шакли сари шер бо “тақ-тақ”-и махсус ба фурӯш баромаданд. Баъзеҳо метарсиданд, ки дарро аз ҳад зиёд дурахшон кунанд, зеро он метавонад ба доми дуздони манзил табдил ёбад. Маҳз аз намуди зоҳирии даромадгоҳ ба манзил намояндагони муҳити ҷиноӣ некӯаҳволии соҳибонро муайян карданд.[:]
