[:ru]В 1770 г. венгр Вольфганг фон Кемпелен собрал шахматный «компьютер», представляющий собой шахматный стол и механического турка, который передвигал фигуры руками. Аппарат одержал немало побед, например, над Наполеоном и Бенджамином Франклином.
Город мусорщиков
Многие ученые, изрядно поломав голову над принципом его работы, лишь через полвека разоблачили обман: под столом находился человек.[:uz]1770 yilda vengriyalik Volfgang fon Kempelen shaxmat stoli va donalarni qo’llari bilan harakatga keltiradigan mexanik turk bo’lgan shaxmat “kompyuterini” yig’adi. Qurilma ko’plab g’alabalarga erishadi, masalan, u Napoleon va Benjamin Franklindek shaxmat “ustasi” ni ustidan ham g’olib keladi.
Ko’pgina olimlar, uning ishlash printsipi haqida boshlarini qotiradilar, faqat yarim asrdan keyin uning yolg’onini fosh qilishadi: stol ostida bir odam bo’lib, aynan o’sha odam “robot” sifatida shaxmatni o’ynab keladi.[:]
